Są samochody, które kupuje się rozumem, i są też takie, które powstały najwyraźniej po to, by rozsądne argumenty wyłączyć na kilka sekund. Mercedes-AMG A 45 S zawsze należał do tej drugiej kategorii. Kompaktowy hatchback z czterocylindrowym silnikiem o mocy 421 KM, przyspieszający do 100 km/h w 3,9 s, był motoryzacyjnym odpowiednikiem laptopa gamingowego wsadzonego do torby na drugie śniadanie. Teraz dostaje wersję Final Edition, a wraz z nią zamyka się rozdział jednego z najbardziej bezkompromisowych hot hatchy, jakie można było kupić.
Pożegnalna odmiana Mercedes-AMG A 45 S 4Matic+ została pokazana na rynku brytyjskim i nie udaje rewolucji. To raczej ostatnia, starannie dopracowana wersja auta, którego charakter od początku opierał się na przesadzie. I dobrze. W świecie, w którym kolejne samochody stają się większe, cięższe, bardziej ekranowe i coraz częściej elektryczne, A 45 S przypomina o czasach, gdy inżynierowie postanowili sprawdzić, ile osiągów da się upchnąć w pięciodrzwiowym kompaktowym nadwoziu.
421 KM w aucie, które nadal mieści się pod blokiem
Sercem Final Edition pozostaje dobrze znany, turbodoładowany silnik 2.0 o mocy 421 KM i maksymalnym momencie obrotowym 500 Nm. Dziś te liczby wciąż brzmią niemal niedorzecznie, szczególnie gdy pamiętamy, że mówimy o Mercedesie klasy A, a więc modelu, który w zwykłych odmianach bywa po prostu sprawnym autem do miasta i na trasę. W wydaniu AMG ten sam punkt wyjścia prowadzi jednak w zupełnie inną stronę.
Napęd 4Matic+ współpracuje z ośmiobiegową przekładnią dwusprzęgłową AMG Speedshift DCT-8G. Ważniejsze od samej liczby biegów jest to, że system AMG Torque Control potrafi rozdzielać moment pomiędzy tylne koła. Dzięki temu A 45 S nie jest wyłącznie mistrzem prostych od świateł do świateł. Elektronika pomaga mu aktywnie budować skręt i ograniczać podsterowność, czyli tę przypadłość, która potrafi odebrać radość nawet najmocniejszemu autu z napędem na cztery koła.
Osiągi są niemal sportowokarowe: 100 km/h pojawia się po 3,9 s, a ogranicznik prędkości ustawiono na 270 km/h. To wynik, który jeszcze niedawno był zarezerwowany dla dużo większych, droższych i bardziej ostentacyjnych maszyn. Mam wrażenie, że właśnie w tym tkwił urok A 45 S. Z zewnątrz mógł wyglądać jak bardzo dobrze wyposażony hatchback, ale po mocniejszym wciśnięciu gazu przestawał respektować segmentowe hierarchie.
Final Edition stawia na wygląd, nie na rekord
Wersja pożegnalna nie dostaje dodatkowych koni mechanicznych, specjalnie odchudzonego nadwozia ani pakietu torowego, który wymagałby od kierowcy studiowania regulaminu. Mercedes-AMG postawił na styl. Lakier Manufaktur Mountain Gray Magno ma matową powierzchnię, a 19-calowe, kute felgi AMG w czarnym macie uzupełniają żółte detale na dekielkach z logo Affalterbach. Ten sam kolor pojawia się na oznaczeniach 45 S na drzwiach oraz w innych akcentach nadwozia.
Do kompletu są czarne zaciski hamulców z białym napisem AMG, przyciemnione klamki, czarne obudowy lusterek o charakterystycznym wzorze i srebrne wykończenie korka wlewu paliwa. Lista brzmi trochę jak brief dla działu, który dostał dostęp do żółtej taśmy i powiedział sobie: skoro to finał, nie oszczędzamy na detalach. Efekt może dzielić odbiorców, ale A 45 S nigdy nie był propozycją dla zwolenników dyskretnej elegancji.
We wnętrzu także rządzą czerń i żółć. Fotele wykończono połączeniem syntetycznej skóry Artico oraz mikrofibry Microcut, a kontrastowe przeszycia i wyszyte na zagłówkach oznaczenia 45 S przypominają, za co płaci właściciel. Jest też specjalna plakietka na konsoli środkowej, sportowa kierownica obszyta skórą Nappa i mikrofibrą oraz podświetlane listwy progowe AMG. To estetyka wyraźna, chwilami wręcz hałaśliwa wizualnie, ale w tym konkretnym modelu pasuje do całości. A 45 S przez lata nie miał ambicji być garniturem na każdą okazję.
Dlaczego ten hot hatch był technologicznie wyjątkowy
Łatwo zredukować A 45 S do liczby 421 KM, ale to byłoby niesprawiedliwe wobec całej technicznej układanki. Taką moc z dwóch litrów pojemności osiągnięto dzięki bardzo wysoko wysilonej konstrukcji, wydajnemu doładowaniu i rozbudowanemu chłodzeniu. Sam silnik stanowił pokaz tego, jak daleko można przesunąć granice seryjnego czterocylindrowca, zachowując codzienną użyteczność oraz pełną homologację drogową.
Równie istotne były systemy, które tę moc cywilizowały. Napęd na cztery koła, szybka skrzynia dwusprzęgłowa i kontrola rozdziału momentu z tyłu pracowały jak zespół niewidocznych asystentów. Dla kierowcy oznaczało to przede wszystkim możliwość wykorzystania osiągów także wtedy, gdy asfalt nie był idealnie suchy i pusty. W samochodzie o takiej mocy to żadna fanaberia. Bez elektroniki i odpowiednio zestrojonego napędu A 45 S mógłby być efektownym eksperymentem, lecz znacznie mniej skutecznym autem.
Oczywiście technologia ma swoją cenę. Mocno wysilony silnik, skomplikowany układ napędowy i sportowe podzespoły wymagają rozsądnego serwisowania. To nie jest kompakt, który warto traktować jak bezrefleksyjny środek transportu do pokonywania pięciu kilometrów dziennie. Paliwo, opony, hamulce i ewentualne naprawy będą kosztować stosownie do osiągów. Właściciel dostaje jednak samochód, który przez większość tygodnia zabierze zakupy i pasażerów, a w odpowiednich warunkach potrafi zawstydzić znacznie poważniejsze konstrukcje.
Rynek nie zostawia wiele miejsca na takie pomysły
Obecna generacja A 45 pojawiła się w 2019 roku, a sama klasa A czwartej generacji zadebiutowała rok wcześniej. Po liftingu nadal trzymała się zaskakująco dobrze, choć rynek wokół niej zmienił się radykalnie. Klienci coraz częściej wybierają SUV-y, marki muszą inwestować ogromne środki w elektryfikację, a restrykcje emisji sprawiają, że wysokoobrotowy, mocno doładowany hot hatch staje się projektem coraz trudniejszym do obrony w tabelkach.
W Wielkiej Brytanii słabszy Mercedes-AMG A 35 startuje od 48 040 funtów, czyli około 245 tysięcy zł. Oferuje 306 KM i również korzysta z napędu 4Matic, więc dla wielu osób będzie znacznie bardziej racjonalnym wejściem do świata AMG. Final Edition A 45 S z pewnością znajdzie się wyżej, choć jej cenę pozostawiono na razie poza głównym przekazem. Trudno mi się temu dziwić. Przy pożegnalnych seriach cena jest często częścią selekcji, a nie informacją mającą przekonać każdego.
Jednocześnie A 35 i A 45 S pokazują, jak daleko rozjechały się dziś definicje sportowego kompaktu. Pierwszy daje bardzo szybkie, wszechstronne auto. Drugi był inżynierską demonstracją możliwości, której sensu nie da się całkowicie zamknąć w arkuszu kalkulacyjnym. I może właśnie dlatego będzie brakować go bardziej, niż sugerowałaby liczba sprzedanych egzemplarzy.
Pożegnanie, które ma sens dopiero za kilka lat
Final Edition nie zmienia mechaniki A 45 S, ale w tym przypadku nie potrzebowała tego robić. Ten samochód miał już wszystko, co definiowało jego epokę: rekordowo mocny seryjny silnik 2.0, napęd na cztery koła z aktywnym rozdziałem momentu, błyskawiczną skrzynię i osiągi z obszaru dawniej zarezerwowanego dla egzotycznych coupe. Żółte przeszycia oraz matowy lakier są tylko podpisem złożonym pod gotowym projektem.
Myślę, że za kilka lat A 45 S będzie wspominany z czułością właśnie przez swoją niepraktyczną nadwyżkę ambicji. Nie był samochodem potrzebnym rynkowi w logicznym sensie. Był za to autem, które przypominało, że technologia motoryzacyjna czasem ma prawo służyć czystej fascynacji. A kiedy kolejne szybkie kompakty będą ważyć ponad dwie tony i poruszać się niemal bezgłośnie, ten mały AMG może wydać się jeszcze bardziej osobliwy. I przez to jeszcze bardziej godny zapamiętania.
